Кредит бойынша төлем мерзімі өткен жағдайда, қарызды өтеу үшін белгілі бір ақша сомасын ұстап қала отырып, қазақстандықтардың шоттарына тыйым салынуы мүмкін екені белгілі. Алайда, Қазақстан заңнамасында кредитор алдында борыштық міндеттемелер болған кезде де қорғалатын «қол сұғылмайтын» шоттар ашу көзделген. Бұл шоттарға «арнайы шот» деген белгі қойылады, оларды есепке жазу үшін ашылатын төлемдердің атауы көрсетіледі.
Бұл материалда Fingramota.kz шоттың осы түрінің ерекшеліктері туралы айтып береді.
Арнайы шоттар заңмен қорғалған
2019 жылдан бастап Қазақстанда жәрдемақылар мен әлеуметтік төлемдерді есепке жазуға арналған шоттардан; азаматтардың тұрғын үй құрылыс жинақтарын; білім беру жинақтау салымдарын; кәмелетке толмаған және еңбекке жарамсыз кәмелетке толған балаларды күтіп-бағуға арналған алименттерден ақша өндіріп алуға тыйым салу көзделген.
Арнайы шот – бұл «қол сұғылмайтын» банктік шот, оның қаражаты қарыз алушының қарыз бойынша мерзімі өткен берешегі болған кезде үшінші тұлғалардың өндіріп алуынан толық қорғалған.
Арнайы шоттарды банктер жеке тұлғаның талабы бойынша және оның арнайы мақсаттағы банк шотын ашуға арналған өтініште көрсетілген жағдайда ашады. Арнайы шоттағы қаражатқа: тыйым салуға, банктер мен банктік емес ұйымдардың төлем талаптары бойынша, сот орындаушыларының инкассолық өкімдері бойынша ақша өндіріп алуға жол берілмейді.
«Төлемдер және төлем жүйелері туралы» ҚР Заңының 27-бабы 10-тармағына сәйкес:
Арнайы шотты қалай ашу қажет?
Арнайы шоттар ашу тәртібі Клиенттердің банктік шоттарын ашу, жүргізу және жабу қағидаларында көзделген, ол ҚР Ұлттық Банкі Басқармасының 2016 жылғы 31 тамыздағы № 207 қаулысында жарияланған.
Қаулыға сәйкес арнайы шоттарды банктер немесе «Қазпошта» АҚ жеке тұлғаның талап етуі бойынша және арнайы мақсаттағы банктік шот ашуға арналған өтініште көрсеткен кезде ашылады.
Алименттерді (кәмелетке толмаған және еңбекке жарамсыз кәмелетке толған балаларды күтіп-бағуға арналған ақшаны) алушыларға олардың талап етуі бойынша алименттерді өндіріп алу туралы сот актісінің көшірмесін немесе Неке (ерлі-зайыптылық) және отбасы туралы кодекске сәйкес жасалған оларды төлеу туралы келісімнің нотариат куәландырған келісімнің көшірмесін ұсынады. Тұрғын үй төлемдерін есептеуге және тұрғын үй қатынастары туралы заңнамаға сәйкес мақсатқа төлемдерді жүзеге асыру үшін азаматтар ағымдағы тұрғын үй төлемдерін алушы туралы анықтама ұсынулары қажет.
Мүгедектігі бар адамдар санатындағы клиенттер банктік борышты төлеу бойынша ақшалай қаражатты алып қоюдан қорғалатын белгіленген мүгедектікке байланысты жәрдемақыларды есептеу үшін арнайы шоттар аша алады.
Назар аударыңыз! Арнайы шот тегін ашылады, банктер оны жүргізгені үшін комиссия алмайды. Сондай-ақ банктер салықтық берешегі немесе кредит бойынша мерзімі кешіктірілген төлемі бар клиентке арнайы шот ашудан бас тартуға құқықтары бар. Қол сұғылмайтын шот ашудың алдында шарттың талаптарын мұқият және жан-жақты зерделеңіз, егер бір жері түсініксіз болса, онда міндетті түрде менеджермен кеңесіңіз. Ешқашан банктік шартпен таныспас бұрын қол қоймаңыз!
Арнайы шотты дербес толтыруға болмайды
Арнайы шоттарға мемлекеттен әлеуметтік төлемдер, жәрдемақылар, кәмелетке толмаған немесе кәмелетке толған әрекетке қабілетсіз балаларды асырап-бағуға арналған алименттер, азаматтардың тұрғын үй құрылыс жинақтарының төлемдері, білім беру жинақтау салымдары ғана есепке алынады. Банктер мұндай шоттарға ақшаның тиісті төлем мақсатының коды мен ақша жөнелтуші бойынша түсуін бақылайды.
Сонымен бірге, арнайы шоттан қаражатты кез келген картаға аударуға немесе депозитке салып қоюға, кез келген банкоматтан шығарып алуға болады. Клиенттерге ыңғайлы болу үшін кейбір банктер арнайы шотты пластик карточкамен бірге ашады.
Сондықтан, егер сіз мемлекеттен арнайы төлемдер немесе мысалы, кәмелетке толмаған балаларды асырап-бағуға арналған алименттер алатын болсаңыз, онда тек «қол сұғылмайтын» шот ашыңыз!
Өзіңізді, өз ақшаңызды сақтаңыз және Fingramota.kz-пен бірге қаржылық сауаттылығыңызды арттырыңыз!
Цифрлық ортада туғандар, немесе балаларды кибералаяқтардан қалай қорғауға болады
Микроқаржы омбудсманы: ол қандай мәселелерді қарайтын болады
Бас тартуға болатын ұсыныстар: алаяқтар адамдарды қалай алдайды
Банк омбудсманы: ол не үшін қажет және оған қандай жағдайда жүгінуге болады
Жеке сот орындаушылары "қол сұғылмайтын" банк шотын бұғаттауға құқылы ма?
Алаяқтар телефон нөмірлері мен SMS-ді қалайша ауыстыра алады